Για τις σημαντικές εξελίξεις στην Κύπρο στον τομέα της ενέργειας μιλά στο o Θεόδωρος Τσακίρης, Επικεφαλής Ενεργειακού Προγράμματος ΕΛΙΑΜΕΠ και Επ. Καθηγητής Γεωπολιτικής & Οικονομικών των Υδρογονανθράκων, Πανεπιστήμιο…

 

Λευκωσίας.

Mε αφορμή το συνέδριο με θέμα την Ενέργεια στο Ευρωπαικό Πολιτιστικό Κέντρο των Δελφών που θα γίνει το Σάββατο, ο κ. Τσακίρης μιλά για τις εξελίξεις στο γεωοπολιτικό σκηνικό στη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου μετά την απόφαση της Κυπριακής κυβέρνησης να προσχωρήσει σε τρίτο γύρο αδειοδότησης.

Τι σημαίνει για την Κύπρο η αδειοδότηση του τρίτου γύρου στην Κυπριακή ΑΟΖ για τους υδρογονανθράκες; Πότε αναμένεται να ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες;

Η αδειοδότηση του γ» γύρου είναι σημαντική εάν οδηγήσει σε συμβόλαια παραχώρησης και γεωτρήσεις επειδή να διαλύσει την εξαιρετικά επικίνδυνη εικόνα διασύνδεσης τους με τις αποτελματωμένες διαπραγματεύσεις του Κυπριακού. Υπάρχει δυστυχώς σε πολλούς η εντύπωση στην Κύπρο ότι η κυβέρνηση μετά την εμφάνιση του Μπαρμπαρός το 2014 αποφάσισε να παγώσει τις διαδικασίες συνέχισης των γεωτρήσεων, να επιβάλλει δηλαδή ένα είδους μορατόριουμ.

Ο στόχος θα ήταν να μην προκληθεί η Τουρκία σε σημείο που θα υποχρέωνε τον Πρόεδρο Αναστασιάδη να αποχωρήσει για δεύτερη φορά από τις διαπραγματεύσεις όπως πολύ σωστά έκανε τον Οκτώβριο του 2014. Αν και μια τέτοια τοποθέτηση είναι ανοικτή σε πολιτικές ερμηνείες αυτό που συνέβη ήταν ότι το ενδιαφέρον της κυβέρνησης αρχικά ατόνισε αναφορικά με την πίεση που έπρεπε να ασκήσει προς τις εταιρίες και κυρίως την ΕΝΙ ώστε να επιστρέψει εντός ενός ευλόγου χρονικού διαστήματος για να εκτελέσει τις γεωτρήσεις της στα αλιπεδία 2 & 3.

Μόνο μετά από πιέσεις της αντιπολίτευσης ανακοινώθηκε ότι η ΕΝΙ θα επιστρέψει τελικά κάποια στιμή στο ΄β εξάμηνο του 2017 για να ολοκληρώσει τις συμβολαιακές της υποχρεώσεις στα δύο προαναφερθέντα αλιπεδία όπου δεν τρύπησε κάν το 2015. Είναι πάντως θετικό ότι η ΕΝΙ ανανέωσε χωρίς προβλήματα την άδεια εξερεύνησης κάτι που άμβλυνε τις αρνητικές εντυπώσεις που είχαν δημιουργηθεί

Το σημαντικότερο ωστόσο ατόπημα της κυβέρνησης ήταν ότι άφησε να περάσουν έξι μήνες μετά την ανακάληψη του πεδίου Zohr στην Αίγυπτο για να κινηθεί. Εάν δεν είχε υπάρξει αυτή η ανακάλυψη είναι πολύ πιθανό να είχαν φύγει και η ΕΝΙ και η TOTAL από την Κύπρο. Η TOTAL θέλει τώρα να ανακτήσει τα δικαιώματα επί του αλιπεδίου 10, το οποίο η ίδια επέστρεψε τον Μάρτιο του 2015, αλλά θα ήταν αποτυχία εάν διοργανωνόταν ένας ΄γ γύρος μόνο για ένα αλιπεδίο που θα μπορούσε να είχε εκχωρηθεί μέσω της διαδικασίας Open Door ή Open Door+ που είναι πιο ευέλικτες και πιο σύντομες. Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό να μην προτρέχουμε. Αυτό που αποφασίστηκε είναι να εξουσιοδοτηθεί ο Υπουργός Ενέργειας για να προετοιμάσει τη διαδικασία που θα ξεκαθαρίσει πόσα και ποιά αλιπεδία θα προσφερθούν σε διαγωνισμό.

Από τη στιγμή που θα δημοσιευθεί η προσφορά οι ενδιαφερόμενοι έχουν έξι μήνες για να καταθέσουν την προσφορά τους και η επιτροπή αξιολόγησης θα έχει άλλους έξι μήνες για να προκρίνει στον Υπουργό Ενέργειας και το Υπουργικό Συμβούλιο τον νικητή. Αυτός ο νικητής θα έχει έως τρία χρόνια από την υπογραφή της άδειας εξερεύνησης για να προβεί σε γεώτρηση.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι το ποίοι θα επανδρώσουν αυτήν την επιτροπή; ποιός θα είναι ο ρόλος της κρατικής Εταιρίας Υδρογονανθράκων της Κύπρου (ΕΥΚ) και το σημαντικότερο, το εάν η προεδρία Αναστασιάδη θα προχωρήσει μέχρι τέλος αψηφώντας τις εξαιρετικά προβλέψιμες τουρκικές επιθετικές αντιδράσεις.

Το κρίσιμο ζητούμενο εν προκειμένω που θα στείλει το έμπρακτο μύνημα στην Τουρκία και τις Μεγάλες Δυνάμεις -ότι η όποια διασύνδεση Κυπριακού και Ενεργειακού έχει πλέον καταργηθεί- εντοπίζεται στο να γίνει η γεώτρηση της TOTAL στο αλίπεδο 11 που προγραμματιζόταν για τον Οκτώβριο του 2016. Πλέον εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο ο δήμος Λαρνακέων αποφάσισε να εκδιώξει τη γαλλική εταιρία από τις λιμενικές εγκαταστάσεις του δήμου, η γεώτρηση μπορεί να αναβληθεί για τις αρχές του 2017.

Η επίλυση του Κυπριακού σε τι βαθμό θα επηρεάσει τις εξελίξεις στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου;

Το Κυπριακό είναι ένα πολύ συγκεκριμένο ζήτημα εισβολής και κατοχής που δεν έχει άμεση συσχέτιση με τα τεκταινόμενα της Μέσης Ανατολής και της Ν.Α. Μεσογείου σε ότι αφορά τη δυνητική θετική διάχυση της επίλυσής του. Ακόμη και εάν λυνόταν αύριο αυτό δεν θα είχε καμία επίπτωση στο Συριακό ή το Παλαιστηνιακό ή τη διαδικασία επαναπροσέγγισης Τουρκίας-Ισραήλ ή Τουρκίας-Αιγύπτου. Η εκτίμηση ότι η επίλυση του Κυπριακού θα εξομαλύνει τις σχέσεις της Τουρκίας με τα κράτη της περιοχής δεν έχει άμεση σχέση με την πραγματικότητα.

Η τουρκο-ισραηλινή συμμαχία οικοδομήθηκε και άνθισε με το Κυπριακό παντελώς στάσιμο. Οι φιλικές σχέσεις Ερντογάν-Μουμπάρακ διατηρήθηκαν χωρίς να επηρεάζονται από τις εξελίξεις στο Κυπριακό. Εάν λυθεί κατά τρόπο που δεν θα προκαλέσει ανασφάλεια και αστάθεια αυτό μπορεί να συμβάλλει στην υλοποίηση μέρους των ισραηλινών ενεργειακών σχεδιασμών που θα έβλεπαν μια λύση εξαγωγής του αερίου του Λεβιαθάν προς την Τουρκία μέσω της Κυπριακής ΑΟΖ, κάτι πρακτικά αδύνατον σήμερα. Οι θετικές επιπτώσεις από μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του προβλήματος θα γίνουν αισθητές πρωτίστως στο επίπεδο των ευρω-τουρκικών και ελληνο-τουρκικών σχέσεων, και όχι στο υποσύστημα της Αν.Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Ενας πιθανός αγωγός φυσικού αερίου από το Ισραήλ μέσω Τουρκίας στην Ευρώπη θα αποφασιστεί έπειτα από εμπορικές ή πολιτικές διαπραγματεύσεις;

Ένας τέτοιος αγωγός δεν μπορεί να εξάγει ισραηλινό αέριο στην Ευρώπη. Δεν υπάρχει το δίκτυο ούτε εντός Τουρκίας ούτε από τα σύνορα της Τουρκίας με την Ευρώπη για να μεταφέρει το ισραλινό αέριο στον τελικό ευρωπαίο καταναλωτή. Εάν είναι να καταστευασθεί ένας υπερσιδηρόδρομος αγωγών τότε έχει νόημα να κατασκευασθεί ο East Med που θα πάει το αέριο στη Ρεβυθούσα και από εκεί οπουδήποτε αλλού χρειασθεί εισάγοντας επι τέλους το φυσικό αέριο στην ηλεκτροπαραγωγή της Κρήτης. Η εξαγωγή αερίου από το Ισραήλ συζητάται μόνο για να καταναλωθεί στην Τουρκία, τα υπόλοιπα είναι διπλωματικές αερολογίες. Τα πρόβληματα που ορθώνονται στο δρόμο υλοποίησης ενός τέτοιου έργου είναι αμιγώς πολιτικά και έχουν άμεση σχέση με τη μη-επίλυση του Κυπριακού και το ενδεχόμενο μη-απορρόφισης της πλειοψηφίας των ισραηλινών εξαγωγών από τα αιγυπτιακά τερματικά υγροποίησης.

Η έκρυθμη κατάσταση στη Συρία αλλά και οι πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις στην Τουρκία πόσο επηρεάζουν το γεωπολιτικό σκηνικό;

Το γεωπολιτικό σκηνικό αναδιατάχθηκε όταν η Ρωσία αποφάσισε να επέμβει στρατιωτικά στη Συρία και η ανοησία του κ.Ερντογάν να καταρρίψει το Su-24 της επέτρεψε να μετατρέψει σταδιακά τη Λατάκεια σε μια δεύτερη, μεσογειακή, Απχαζία ή Κριμαϊκή εισάγοντας στην περιοχή οπλικά συστήματα όπως οι S-400 που έχουν αχρηστεύσει την τουρκική αεροπορία καθιστώντας κενές περιεχομένου τις τουρκικές απειλές περί μονομερούς επέμβασης στη Συρία. Η πολιτική του κ.Ερντογάν υπέρ του ISIS έως και τον Ιούλιο του 2015 έχει αναγάγει το κουρδικό YPG και την εξελισσόμενη συμμαχία του με τον Άσαντ και τη Ρωσία σε ρυθμιστές της συριακής κρίσης. Στη διαδικασία ο ίδιος θα δεί να δημιουργείται με ρωσοαμερικανική μάλιστα στήριξη ένα de facto κουρδικό κράτος κατα μήκος των νοτίων συνόρων του, το οποίο δεν θα μπορέσει να δορυφοριοποιήσει, λόγω της εγγύτητας του YPG με το PKK, όπως έκανε με μεγάλο τμήμα-ελέω Μπαρζανί- του Ιρακινού Κουρδιστάν.