Από την Κατερίνα Ροββά
Πολύχρωμα και αντισεισμικά, με τρόπο κατασκευής που υιοθετήθηκε κατά την Τουρκοκρατία μέσα από την εμπειρία των… παραδοσιακών μαστόρων, τα κτίρια αυτά δοκιμάστηκαν στην πράξη το 1825 με τον ισχυρό σεισμό των 6,7 Ρίχτερ που έπληξε τη Λευκάδα ενώ στη συνέχεια το κατασκευαστικό τους μοντέλο κωδικοποιήθηκε σε οικοδομική νομοθεσία.

Σύμφωνα με την Ελλη Βιντζηλαίου, καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η οποία συμμετέχει σε διεθνή επιστημονική ομάδα που έχει καταθέσει ερευνητική πρόταση για τη μελέτη των ξύλινων οικημάτων της Λευκάδας, «το δομικό τους σύστημα δεν συναντάται πουθενά αλλού στον κόσμο.

Με παραλλαγές αντίστοιχα συστήματα εμφανίζονται στην Πορτογαλία -είναι η περίφημη casa pombalina, ένας τύπος σπιτιού που ξεκίνησε να φτιάχνεται μετά από έναν καταστροφικό σεισμό που χτύπησε τη Λισαβόνα πριν από 250 χρόνια- ενώ παρόμοια δόμηση εντοπίζεται επίσης στην Τουρκία και το Ιράν».

Ο πεζόδρομος της πόλης της Λευκάδας είναι στολισμένος με πολλά δείγματα αυτού του δομικού συστήματος, με τον τοίχο του επάνω ορόφου να καλύπτεται συχνά από ραβδωτή λαμαρίνα -βαμμένη σε ζωηρά χρώματα- ώστε η κατασκευή να είναι ελαφρύτερη. Το παλαιό Δημαρχείο και το Γυμνάσιο της Λευκάδας τα οποία είχαν χτιστεί ως κατοικία και Τοποτηρητήριο του Αγγλου αρμοστή θεωρούνται υποδειγματικά έργα αυτού του τρόπου κατασκευής.

Μεικτή δόμηση

Τα ξύλινα σπίτια είναι φτιαγμένα με ένα έξυπνο σύστημα μεικτής δόμησης που περιλαμβάνει πέτρες στο ισόγειο και ξύλο στους ορόφους ενώ στο εσωτερικό των τοίχων του ισογείου υπάρχει δευτερεύων βοηθητικός φέρων οργανισμός από αραιά ξύλινα υποστυλώματα τα οποία υποβαστάζουν τους ορόφους. Ετσι, τα κτίρια αυτά έχουν ένα ασύγκριτο αντισεισμικό πλεονέκτημα: Ακόμη και αν τμήματα της λιθοδομής στο ισόγειο καταρρεύσουν, το επάνω τμήμα συνεχίζει να στηρίζεται μέχρι να αποκατασταθούν οι βλάβες.

Σύμφωνα με τον Δήμο Μαλακάση, ο οποίος έχει γράψει βιβλίο για τα παραδοσιακά σπίτια του νησιού, για το χτίσιμό τους ολόκληροι κορμοί δέντρων αλείφονταν με κατράμι και πίσσα και τοποθετούνταν στα θεμέλια σε όλο το μήκος και πλάτος της οικοδομής. Προηγουμένως τα ξύλα είχαν τοποθετηθεί στη λάσπη της λιμνοθάλασσας κοντά στη Χώρα.

Οι κορμοί σκεπάζονταν με μείγμα τριών διαφορετικών υλικών από ψιλή άμμο, πελεκητές πέτρες και σκόνη πορσελάνης, με αποτέλεσμα η θεμελίωση να κινείται ως ενιαίο σύνολο σε περίπτωση σεισμού.

Η κατασκευή του πρώτου ορόφου βασιζόταν στη χρήση του ξύλου ενώ ο τοίχος φτιαχνόταν με τρόπο που έκανε το σπίτι ευλύγιστο και σχημάτιζε την «υποδομή» για το πλέξιμο της ξυλοδεσιάς που έδινε στο κτίριο ένα ιδιαίτερο ύφος και ελαφράδα. Τέλος τοποθετούνταν η οροφή του σπιτιού, που ήταν κι αυτή ξύλινη.

Το κτίριο επιστηλωνόταν από το έδαφος του ισογείου μέχρι το πάτωμα του πρώτου ορόφου μ’ ένα δεύτερο ξύλινο σύστημα από κολόνες, οι οποίες τοποθετούνταν σε μικρή απόσταση από τη λίθινη κατασκευή, ώστε να αποφεύγεται η σύγκρουση του ξύλου με τον πέτρινο τοίχο σε περίπτωση σεισμικών δονήσεων…

Εκκενώθηκαν κτίρια

Πολύωρη μάχη με τη φωτιά

Η πυρκαγιά ξέσπασε, από άγνωστη μέχρι στιγμής αιτία, λίγο μετά τις 12 το μεσημέρι στην περιοχή του Μαρκά, στο κέντρο της Λευκάδας. Οι πυροσβέστες έδιναν μάχη με τις φλόγες για περισσότερες από τέσσερις ώρες, καθώς ήταν ορατός ο κίνδυνος να εξαπλωθεί η φωτιά σε παρακείμενα κτίρια. Για τον λόγο αυτό, εκκενώθηκαν διπλανές οικίες αλλά ακόμα και η Παναγία των Ξένων. Σύμφωνα με πληροφορίες, κάτοικοι ειδοποίησαν την Πυροσβεστική όταν είδαν να βγαίνουν καπνοί από τη σοφίτα ξύλινου οικήματος. Συνολικά 35 πυροσβέστες με 15 οχήματα, 1 ομάδα πεζοπόρο και ένα ελικόπτερο κατάφεραν λίγο μετά τις 4 το μεσημέρι, να θέσουν υπό έλεγχο την πυρκαγιά. Από τις φλόγες δεν διασώθηκε ο παλιός ιστορικός κινηματογράφος της Λευκάδας, ενώ δεν υπέστη ζημιές το σπίτι του Αγγελου Σικελιανού.