Πώς έφτασε η χώρα στην εξαθλίωση και το χάος

Η Τζαμάικα ανακοίνωσε ότι θα αποπληρώσει τα χρέη της στη Βενεζουέλα από την αγορά πετρελαίου με τρόφιμα, φάρμακα και λιπάσματα αντί μετρητών…

 
 
Η συμφωνία αντιπραγματισμού έρχεται σε μια στιγμή που η Βενεζουέλα έχει σοβαρές ελλείψεις σε βασικά προϊόντα, εν μέσω μεγάλης οικονομικής και πολιτικής κρίσης.
 
Η κυβέρνηση της Τζαμάικας ανακοίνωσε τη συμφωνία την περασμένη Παρασκευή, αναφέροντας πως οι μεταβιβάσεις θα πραγματοποιηθούν το τελευταίο τρίμηνο του τρέχοντος έτους και η αξία τους ανέρχεται σε 4 εκατομμύρια δολάρια.
 
Η ανταλλαγή «πετρέλαιο για βασικά προϊόντα» πραγματοποιείται εντός μιας περιφερειακής συμφωνίας γνωστής ως PetroCaribe, η οποία υπογράφτηκε το 2005 από τη Βενεζουέλα και 12 κράτη της Καραϊβικής.
 
Η συμφωνία απαιτεί από τα έθνη της Καραϊβικής να πληρώνουν αμέσως για το μισό πετρέλαιο, σύμφωνα με τις τιμές της αγοράς. Το υπόλοιπο 50% μπορεί να αποπληρωθεί έως και 25 χρόνια αργότερα. Ένας ειδικός «μηχανισμός αποζημίωσης» στο πλαίσιο της συμφωνίας επιτρέπει την υποκατάσταση των μετρητών προκειμένου να τακτοποιηθεί η καθυστερημένη πληρωμή.
 
«Η Τζαμάικα έχει συσσωρεύσει χρέη προς τη Βενεζουέλα από το 2006 και είναι απολύτως θεμιτό να πληρώσει αυτά τα χρέη με προϊόντα», είπε ο Rolín Iguarán, ειδικός σε θέματα πετρελαίου από το Πανεπιστήμιο Zulia στη Βενεζουέλα. «Σε αυτή την περίοδο της οικονομικής ύφεσης, η Βενεζουέλα επιστρέφει σε πρακτικές που χρησιμοποιήθηκαν τη δεκαετία του 1940».
 
Οι ελλείψεις τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών βρίσκονται στην καρδιά της σημερινής κρίσης στη Βενεζουέλα, με τις ενδείξεις ότι τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα στο άμεσο ή το μεσοπρόθεσμο μέλλον να είναι λίγες.
 
Οι φετινές συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας και των οργισμένων πολιτών που απαιτούν τρόφιμα έχουν στοιχίσει τη ζωή σε πολλούς ανθρώπους. Τον περασμένο μήνα, περισσότεροι από 120.000 πολίτες της Βενεζουέλας πήγαν στη γειτονική Κολομβία για να αγοράσουν προμήθειες, στη διάρκεια Σαββατοκύριακου που οι συνοριακοί έλεγχοι ήταν προσωρινά χαλαροί.
 
Τι κρύβεται πίσω από όλα αυτά;
 
Ο Μαδούρο είναι ο κληρονόμος του λαϊκιστή προέδρου Ούγκο Τσάβες, ο οποίος πέθανε από καρκίνο το 2013. Ανήλθε στην εξουσία το 1999, σε ένα έντονα αντιαμερικανικό κλίμα και υψηλά έσοδα από το πετρέλαιο. Ο Τσάβες εφάρμοσε ένα σημαντικά κρατικιστικό οικονομικό μοντέλο.
 
Αλλά η αριστερή φύση του κινήματος δημιούργησε εχθρούς, συμπεριλαμβανομένων και των Ηνωμένων Πολιτειών, και ο Τσάβες ήταν ένα συχνό “αγκάθι” στο πολιτική του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους. Ο Μαδούρο όμως δεν είναι τόσο δημοφιλής όσο ο προκάτοχός του και, κυρίως, δεν έχει “στα χέρια του” τις υψηλές τιμές του πετρελαίου που χρηματοδοτούσαν πολλά από τα κοινωνικά προγράμματα του Τσάβες. Ο συνδυασμός αυτός έχει οδηγήσει σε ευρεία δυσαρέσκεια απέναντι στον πρώην οδηγό λεωφορείου που έγινε πρόεδρος.
 
Η αμοιβαία δυσπιστία ΗΠΑ-Βενεζουέλα συνεχίζεται
 
Τον Μάρτιο, ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα απηύθυνε εκτελεστικό διάταγμα που επέβαλε κυρώσεις σε κορυφαίους αξιωματούχους της Βενεζουέλας, ενώ χαρακτήρισε την χώρα της Νοτίου Αμερικής μια απειλή για την εθνική ασφάλεια. Ο Μαδούρο κατηγόρησε τις ΗΠΑ, αλλά και τον πρώην πρόεδρο της Κολομβίας Άλβαρο Ουρίμπε στο διάγγελμά του την Παρασκευή.
 
Επίσης, αναφέρθηκε στην πολιτική αστάθεια στη Βραζιλία, όπου η στενή αριστερή σύμμαχό του Ντίλμα Ρούσεφ έχει παραγκωνιστεί, εν αναμονή της παραπομπής της σε δίκη. Ο Μαδούρο έσπευσε να παρομοιάσει την κατάσταση της Βραζιλίας με την αστάθεια στη χώρα του – αποκαλώντας την “πραξικόπημα” που “κατασκεύασαν οι ΗΠΑ”.
 
Η οικονομία
 
Η οικονομία της Βενεζουέλας συρρικνώθηκε 5,7% το 2015 και αναμένεται να συρρικνωθεί επιπλέον 8% φέτος, λέει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ο πληθωρισμός έχει εκτιναχθεί στα ύψη, με τον ετήσιο ρυθμό πληθωρισμού να αναμένεται να φτάσει το 700%, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ. Το μπολιβάρ, το νόμισμα της Βενεζουέλας, αξίζει λιγότερο από μια δεκάρα στην ανταλλαγή στη μαύρη αγορά.
 
Και τα οικονομικά δεινά της χώρας δεν φαίνεται ότι θα λυθούν σύντομα. Ο αντιπρόεδρος Αριστόμπουλο Ιστούρις ανακοίνωσε τον Απρίλιο ότι θα υπάρξουν τρεις ημέρες την εβδομάδα υποχρεωτικής άδειας για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους μέχρι νεωτέρας – που σημαίνει μια εβδομάδα εργασίας δύο ημερών για χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους.
 
Πτώση εσόδων από το πετρέλαιο
 
Οι τιμές του πετρελαίου, που κάποτε ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος της οικονομίας της Βενεζουέλας και η πηγή χρηματοδότησης για πολλά από τα κοινωνικά προγράμματα του Τσάβες, έχουν πέσει κατακόρυφα, αφήνοντας τη Βενεζουέλα σε δεινή οικονομική κατάσταση – ειδικά καθώς ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής της χώρας είναι χαμηλότερης ποιότητας.
 
Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας δεν χρεώνεται καν κατά μέσο όρο 30 δολ. το βαρέλι, επειδή δεν είναι καλής ποιότητας, όπως το Brent και το WTI που έχουν σαφώς υψηλότερη τιμή, σχολιάζει ο Eric Smith, αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτο Ενέργειας Tulane. Η κατάληξη σε όλα αυτά θα είναι άσχημη για τον Μαδούρο, λέει ο Smith. “Είναι πολύ πιθανόν να περιμένουμε αλλαγή του καθεστώτος εκεί” υποστηρίζει.
 
Βασικά αγαθά
 
Η κυβέρνηση, χωρίς ταμειακά διαθέσιμα, δεν μπορεί να πληρώσει ούτε για τις βασικές εισαγωγές αγαθών, όπως η ζάχαρη, το αλεύρι και τα αυγά. Πολλοί κάτοικοι της Βενεζουέλας περιμένουν αρκετές ώρες σε ουρές έξω από τα σούπερ μάρκετ, ελπίζοντας ότι τα ράφια δεν θα αδειάσουν μόλις φτάσουν. Τα ρεπορτάζ για λεηλασίες βασικών αγαθών, όπως χαρτί κουζίνας, αλάτι, σαμπουάν, κοτόπουλα ή ακόμα και εσώρουχα, σε όλη τη χώρα, μέσα σε άδεια καταστήματα και η εκτίναξη των τιμών στη μαύρη αγορά, είναι ενδεικτικά για το πόσο απελπισμένοι αισθάνονται.