Από την Αντιγόνη Καραλη
Ο πλούτος των αρχαιολογικών ευρημάτων στην Κύθνο επιβάλλει τη δημιουργία αρχαιολογικού μουσείου. Αυτό τονίζει ο Σύλλογος Φίλων Αρχαιολογικού Μουσείου Νήσου Κύθνου, ο…
οποίος «γεννήθηκε» από τη μεγάλη ανάγκη να στεγαστούν όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα από τις ανασκαφές στον Μαρουλά και στον γεωμετρικό και αρχαϊκό Κάστελλα αλλά και από σωστικές ανασκαφές και επιφανειακές έρευνες στο νησί.

«Εκφράζουμε τη θέληση των Κυθνίων και όσων αγαπούν αυτό το πανέμορφο νησί να ιδρυθεί και να λειτουργήσει μουσείο στο νησί. Είναι κρίμα η δόξα της Κύθνου να είναι κρυμμένη σε κιβώτια», υποστηρίζουν τα μέλη του συλλόγου, προσθέτοντας ότι έχουν «άμεση συνεργασία με τον Δήμο Κύθνου, που έχει παραχωρήσει από το 2000 το κτίριο στο οποίο θα ιδρυθεί το μουσείο, καθώς και με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, η νέα διεύθυνση της οποίας, υπό τον Δημήτρη Αθανασούλη, έχει επιδείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ίδρυση και τη λειτουργία του μουσείου, καταθέτοντας εγκαίρως την υποψηφιότητα της Κύθνου για τη χρηματοδότηση μέσω του ΕΣΠΑ 2016-2020».

Η Κύθνος παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, αλλά πολλές γνωστές αρχαιολογικές θέσεις δεν έχουν ακόμη ερευνηθεί ανασκαφικά. Η πανεπιστημιακή ανασκαφή στο νησί, που άρχισε το 2002 και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα, υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Αλέξανδρου Μαζαράκη-Αινιάν, έχει φέρει στο φως από τη γη της αρχαίας Κύθνου μέγα πλήθος πολύτιμων ευρημάτων.

Οι έως σήμερα ανασκαφές έφεραν στο φως ένα ασύλητο ιερό των αρχαϊκών, κλασικών και ελληνιστικών χρόνων. Το ιερό ανασκάφηκε από το 2002-2006. Ο δίδυμος ναός βρέθηκε άθικτος, με όλα τα πολύτιμα ως επί το πλείστον αφιερώματα στη θέση τους. Νότια του ναού ανασκάφηκαν δύο βωμοί, καθώς και ένας εκτεταμένος «αποθέτης» που περιείχε και αυτός εκατοντάδες πολύτιμα αφιερώματα.

Από το 2009 επαναλήφθηκαν οι ανασκαφικές έρευνες. Δυτικά του ιερού ανασκάφηκε ένα μνημειακό ανάλημμα και λίγο χαμηλότερα ένα δημόσιο κτίριο (πρυτανείο;) της κλασικής-ελληνιστικής περιόδου. Το ασύλητο ιερό των αρχαϊκών, κλασικών και ελληνιστικών χρόνων ήταν μια αποκάλυψη.

Ελεφαντοστέινη πόρπη ζώνης

Παράλληλα, από το 2005 έως το 2011 πραγματοποιήθηκε, με τη συνεργασία της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, υποβρύχια έρευνα και ανασκαφή στον όρμο του Μανδρακίου – το αρχαίο λιμάνι του Βρυοκάστρου. Αποτυπώθηκαν ολόκληρη η λιμενολεκάνη και τα κτίσματα που εντοπίστηκαν τόσο στην ακτή όσο και στον πυθμένα της θάλασσας και το 2007-2009 ανασκάφηκε ένα εξ αυτών, που πιθανώς ταυτίζεται με τμήμα του καταβυθισμένου παράκτιου οχυρωματικού τείχους. Το 2008-2009 η ανασκαφή της υποθεμελίωσης του προαναφερθέντος τείχους έφερε στο φως σημαντικά μαρμάρινα γλυπτά της ρωμαϊκής περιόδου, ενώ το 2010-2011 πραγματοποιήθηκαν ανασκαφικές τομές εντός της λιμενολεκάνης.